Systemic Lupus Erythematosus โรคพุ่มพวง หรือ โรคภูมิต้านทานตัวเองผิดปกติ
Systemic Lupus Erythematosus โรคพุ่มพวง หรือ โรคภูมิต้านทานตัวเองผิดปกติ เป็นโรคภูมิต้านทานตัวเองผิดปกติ (Autoimmune disease) ระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายโจมตีเนื้อเยื่อและอวัยวะของตัวเอง สามารถเกิดได้กับหลายระบบในร่างกาย เช่น ผิวหนัง ข้อ ไต หัวใจ ปอด และระบบประสาท
สาเหตุของการเกิดโรค ยังไม่ทราบสาเหตุที่แน่ชัด แต่มีปัจจัยเสี่ยงหลายอย่าง ได้แก่ ทางพันธุกรรม ยาบางประเภท การติดเชื้อบางชนิด ฮอร์โมนเพศหญิง (พบในผู้หญิงมากกว่าผู้ชายประมาณ 9:1) แสงแดด ความเครียด
อาการของโรค ได้แก่ ผื่นแดงที่บริเวณแก้มรูปผีเสื้อ ผมร่วง ไข้ อ่อนเพลีย ปวดข้อหรือข้ออักเสบ แพ้แสงแดด ไตอักเสบ อาการทางระบบประสาท เช่น ชัก ปวดหัว
ผลกระทบจากการเกิดโรค คุณภาพชีวิตลดลง อาจเกิดภาวะแทรกซ้อนรุนแรง เช่น ไตวาย ส่งผลกระทบต่อการทำงานและการใช้ชีวิตประจำวัน อาจมีผลต่อการตั้งครรภ์
การวินิจฉัย
– ตรวจร่างกาย
– ตรวจการทำงานของไต
– ตรวจเลือดหา Anti-nuclear antibodies (ANA) Anti-dsDNA Complement levels
– ตรวจปัสสาวะ
– อาจต้องตรวจชิ้นเนื้อในบางกรณี
การรักษา
1. การรักษาด้วยยา
แพทย์จะพิจารณาการใช้ยาตามความรุนแรงของอาการและอวัยวะที่ได้รับผลกระทบ
– ยาต้านมาลาเรีย (Antimalarials) เช่น Hydroxychloroquine เป็นยาพื้นฐานที่ช่วยลดการกำเริบของโรค และช่วยรักษาอาการทางผิวหนังและข้อ
– ยากลุ่มสเตียรอยด์ (Corticosteroids) ใช้เพื่อลดการอักเสบอย่างรวดเร็ว โดยเฉพาะในช่วงที่โรคกำเริบ
– ยากดภูมิคุ้มกัน (Immunosuppressants) ใช้ในกรณีที่โรคมีความรุนแรงหรือส่งผลกระทบต่ออวัยวะสำคัญ เพื่อช่วยควบคุมระบบภูมิคุ้มกัน
2. การติดตามอาการอย่างใกล้ชิด
– การตรวจเช็กสม่ำเสมอ ผู้ป่วยจำเป็นต้องตรวจเลือดและปัสสาวะตามนัดเพื่อเฝ้าระวังการทำงานของอวัยวะภายใน เช่น ไต
– วินัยในการใช้ยา ห้ามหยุดยาหรือปรับขนาดยาเองโดยเด็ดขาด เพราะอาจทำให้โรคกลับมากำเริบรุนแรงได
การป้องกัน
– หลีกเลี่ยงการออกแดดจัด
– ใช้ครีมกันแดดเป็นประจำ
– ไม่หักโหมงานหนัก พักผ่อนให้เพียงพอ
– หลีกเหลี่ยงความเครียด
– ออกกำลังกายให้เหมาะสม
– รับประทานอาหารที่มีประโยชน์
– พบแพทย์ตามนัดสม่ำเสมอไม่หยุดรับประทานยาเอง
– สังเกตอาการผิดปกติและรีบไปปรึกษาแพทย์
แม้ว่าโรคพุ่มพวงจะเป็นโรคเรื้อรังที่ยังไม่มีวิธีรักษาให้หายขาด แต่ผู้ป่วยสามารถควบคุมอาการและใช้ชีวิตได้เกือบปกติหากได้รับการดูแลรักษาที่เหมาะสมและต่อเนื่อง การตรวจพบโรคตั้งแต่ระยะแรกและการปฏิบัติตามคำแนะนำของแพทย์อย่างเคร่งครัดจะช่วยให้การควบคุมโรคมีประสิทธิภาพมากขึ้น
