เจาะลึก”ซิฟิลิส & หนองใน” เรื่องใกล้ตัวที่ควรรู้ ก่อนจะสายเกินแก้
ในยุคปัจจุบันที่ไลฟ์สไตล์การใช้ชีวิตเปิดกว้างมากขึ้น สถิติผู้ป่วย โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ (STIs) กลับมาพุ่งสูงขึ้นอย่างน่าตกใจ โดยเฉพาะ “โรคซิฟิลิส” และ “โรคหนองใน” ซึ่งหลายคนมักเข้าใจผิดว่าหายเองได้ หรืออายที่จะไปพบแพทย์ จนนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนที่อันตรายถึงชีวิต
วันนี้เราจะมาทำความรู้จักกับ 2 โรคนี้ให้ชัดเจนขึ้น เพื่อการป้องกันและการรักษาที่ถูกต้องครับ
ซิฟิลิส ภัยเงียบที่คืบคลาน
ซิฟิลิสเกิดจากเชื้อแบคทีเรีย Treponema pallidum ซึ่งสามารถติดต่อผ่านการมีเพศสัมพันธ์ (ทั้งทางช่องคลอด ทางปาก และทางทวารหนัก) หรือจากการสัมผัสกับแผลที่เกิดจากการติดเชื้อ
อาการของโรค
ระยะที่ 1 (Primary Stage)
อาการ: ปรากฏแผลที่เรียกว่า “แผลริมแข็ง” (Chancre) บริเวณอวัยวะเพศ ทวารหนัก หรือช่องปาก
จุดสังเกต: แผลมักจะมีเพียงแผลเดียว ขอบนูนแข็ง ไม่รู้สึกเจ็บ ทำให้หลายคนมองข้าม
ระยะที่ 2 (Secondary Stage)
อาการ: เชื้อเข้าสู่กระแสเลือด เกิดผื่นตามตัว ที่เด่นชัดคือ ผื่นบริเวณฝ่ามือและฝ่าเท้า
อาการร่วม: อาจมีไข้ต่ำๆ เจ็บคอ ผมร่วงเป็นหย่อมๆ (Moth-eaten alopecia) หรือมีตุ่มแบนกว้างบริเวณที่อับชื้น (Condyloma lata)
ระยะแฝง (Latent Stage)
ร่างกายดูปกติเหมือนคนไม่มีโรค แต่เชื้อยังคงแบ่งตัวอยู่ภายใน สามารถส่งต่อให้คนอื่นได้ผ่านการร่วมเพศหรือจากแม่สู่ลูก
ระยะที่ 3 (Tertiary Stage)
หากไม่รักษาภายใน 10-30 ปี เชื้อจะทำลายอวัยวะสำคัญ เช่น หัวใจเเละหลอดเลือด (Cardiovascular syphilis) และ ระบบประสาทหรือสมอง (Neurosyphilis) ส่งผลให้ตาบอด อัมพาต หรือเสียชีวิต
หนองใน (Gonorrhea) ภัยร้ายที่มาพร้อมความเจ็บปวด
เกิดจากเชื้อ Neisseria gonorrhoeae ซึ่งเจริญเติบโตได้ดีในที่อุ่นและชื้น เช่น ท่อปัสสาวะ มดลูก ช่องคลอด และทวารหนัก
อาการที่มักพบ
ในผู้ชาย: ปัสสาวะแสบขัด มีหนองไหลออกจากปลายอวัยวะเพศ ลูกอัณฑะบวมหรืออักเสบ
ในผู้หญิง: ตกขาวผิดปกติ มีสีเหลืองหรือเขียว ปวดท้องน้อย หรือเลือดออกผิดปกติที่ไม่ใช่ประจำเดือน (หลายคนอาจไม่มีอาการชัดเจนจนเชื้อลาม)
วิธีป้องกันและการดูแลตัวเอง
ใช้ถุงยางอนามัย: เป็นวิธีที่ป้องกันได้ประสิทธิภาพสูงที่สุดในทุกครั้งที่มีเพศสัมพันธ์
ตรวจสุขภาพเป็นประจำ: โดยเฉพาะผู้ที่มีพฤติกรรมเสี่ยงหรือเปลี่ยนคู่นอนบ่อย
รักษาคู่รักด้วย: หากตรวจพบเชื้อ ต้องพารักร่วมเพศไปตรวจและรักษาพร้อมกัน เพื่อป้องกันการติดเชื้อซ้ำ (Ping-pong infection)
ห้ามซื้อยากินเอง: การใช้ยาปฏิชีวนะไม่ตรงจุดอาจทำให้เกิดเชื้อดื้อยา และรักษาหายยากกว่าเดิม
ขั้นตอนการรักษาโรค
ขั้นตอนการรักษาโรคซิฟิลิส
การรักษาหลักคือการใช้ยาปฏิชีวนะเพื่อกำจัดเชื้อแบคทีเรียในร่างกาย
การวินิจฉัย: แพทย์จะทำการตรวจเลือดเพื่อหาภูมิคุ้มกันต่อเชื้อ (VDRL หรือ TPPA)
การใช้ยา
ระยะแรกและระยะที่สอง: มักใช้วิธี ฉีดยาเพนิซิลลิน (Penicillin) เข้ากล้ามเนื้อเพียงครั้งเดียว
ระยะแฝงหรือระยะที่สาม: อาจต้องฉีดยาสัปดาห์ละครั้ง ติดต่อกันเป็นเวลา 3 สัปดาห์ หรือนานกว่านั้นตามอาการ
กรณีแพ้เพนิซิลลิน: แพทย์จะพิจารณาใช้ยาปฏิชีวนะชนิดอื่น เช่น Doxycycline หรือ Tetracycline แทน
การติดตามผล: หลังการรักษา แพทย์จะนัดตรวจเลือดซ้ำทุก 3-6 เดือน เพื่อให้แน่ใจว่าระดับเชื้อลดลงจนอยู่ในเกณฑ์ที่ปลอดภัย
ขั้นตอนการรักษาโรคหนองใน
ปัจจุบันเชื้อหนองในมีการพัฒนาจนดื้อยาได้ง่าย การรักษาจึงต้องมีความจำเพาะเจาะจงมากขึ้น
การวินิจฉัย: ตรวจจากปัสสาวะ หรือการป้ายสิ่งคัดหลั่ง (หนอง) ไปตรวจหาเชื้อหรือเพาะเชื้อ
การใช้ยา
แพทย์มักใช้วิธี ฉีดยาปฏิชีวนะร่วมกับการกินยา เพื่อครอบคลุมทั้งเชื้อหนองในแท้และหนองในเทียมที่มักเกิดร่วมกัน
ยาฉีด: มักใช้กลุ่ม Ceftriaxone ฉีดเข้ากล้ามเนื้อ
ยากิน: มักให้ยา Azithromycin หรือ Doxycycline กินร่วมด้วย
ระยะเวลาการรักษา: ส่วนใหญ่อาการจะดีขึ้นภายในไม่กี่วัน แต่ต้องรับประทานยาให้ครบตามที่แพทย์สั่งอย่างเคร่งครัด
